Κλασσική περίπτωση dιjΰ vu αυτό το παιδί. Εκεί γύρω στα μέσα με τέλη της δεκαετίας του '70, όταν έπαιρνα περιστασιακά μέρος στις δράσεις ενός γκρουπούσκουλου της Εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, όπως τη λέγαμε τότε (βοηθός βοηθού αφισοκολλητή!) είχαμε μια φτιάξει μια επιτροπή συμπαράστασης στους απεργούς της χαρτοβιομηχανίας Λαδόπουλου, μαζευόμασταν τ' απογεύματα στα Προπύλαια, και κάποια στιγμή είπαμε να διοργανώσουμε και μια συναυλία για την ενίσχυση των απεργών.
Έχουν περάσει τριάντα τόσα χρόνια, κι ίσως να μη θυμάμαι κάποια πράγματα και πολύ καλά, όμως μου φαίνεται πως στη συναυλία θα τραγουδούσαν ο Νικόλας ο Άσημος και ο παλιός αγωνιστής του ΚΚΕ και της Αριστεράς και επίσης καλλιτέχνης Πάνος Τζαβέλας.
Και πάνω που ήταν όλα έτοιμα για τη συναυλία, να 'σου από κοντά και ο Νταλάρας με τα κλαπατσίμπαλά του, έτοιμος ν' ανέβει κι αυτός στη σκηνή. Έγινε το έλα να δεις: νεραντζάκια, γιαουρτάκια, βρισιές, γιούχα, μέχρι που τα μάζεψε κι έφυγε κακήν κακώς. Δίκαια ή άδικα, ο Γιώργος Νταλάρας από τότε κιόλας είχε τη φήμη του ανθρώπου που πατούσε σε δυο βάρκες, κι αυτό τον έκανε ιδιαίτερα αντιπαθή, ακόμη και σε μένα, σε σημείο που να με αφήνει παγερά αδιάφορο η όλη καλλιτεχνική του πορεία. Ένα τραγούδι του με είχε συγκινήσει και για κάποιο διάστημα το άκουγα πέντ' έξι φορές την ημέρα, κι αυτό ίσως γιατί εκείνη την περίοδο ήμουν μέχρι αυτοκτονίας ερωτευμένος με μια αλλοδαπή κυρία: το Βαμμένα Κόκκινα Μαλλιά.
Αυτή η ξαφνική πρεμούρα του να συμπαρασταθεί με τις συναυλίες του στον σκληρά δοκιμαζόμενο λαό, εύλογα γεννάει ερωτηματικά και απορίες. Πού πας, ρε Καραμήτρο; Σύζυγος μιας κυρίας που ήταν υπουργός της κυβέρνησης η οποία φέρεται ότι ρήμαξε τον τόπο, κι εμφανίζεσαι αίφνης δημόσια ως παρηγορητής κι εμψυχωτής των ρημαγμένων; Δεν είμαι από τους ανθρώπους που βγάζουν εύκολα συμπεράσματα γιατί, μέσα στη γενικότερη άγνοιά μου, εκείνο που ξέρω πολύ καλά είναι πως, προκειμένου να έχεις άποψη, πρέπει προηγουμένως να γνωρίζεις εκ βαθέων τα πράγματα. Έτσι δεν μπορώ να ξέρω κατά πόσο αγνή ή εκ του πονηρού, όπως του καταμαρτυρούν, ήταν η πρόθεση του Γιώργου Νταλάρα να συμπαρασταθεί σε όλους εμάς με μια σειρά συναυλιών.
Όμως, απ' όποια μεριά κι αν το δεις, όταν ακούς έναν άνθρωπο που έχει βγάλει εκατομμύρια από τις καλλιτεχνικές του δραστηριότητες, να σου τραγουδάει σε τέτοιους δύσκολους και πονηρούς καιρούς, «Παραπονεμένα Λόγια Έχουν Τα Τραγούδια Μας, Γιατί Το Άδικο Το ζούμε Μέσα Από Την Κούνια Μας», δεν μπορείς στο φινάλε παρά να κρατάς την κοιλιά σου απ' τα γέλια. Δεν ξέρω κατά πόσο τα λεφτά που έχει βγάλει ο Νταλάρας τα έχει αποκτήσει με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα, κι εν προκειμένω λίγη σημασία έχει. Το σημαντικό σε τέτοιες περιπτώσεις είναι να έχεις την αίσθηση του γελοίου και της υπερβολής, και να ξέρεις πότε δεν σε «παίρνει» να το παίζεις τραγουδιστής του λαού, κάνοντας στην άκρη και σιωπώντας, όπως έχουν κάνει αρκετοί δημιουργοί και καλλιτέχνες της δικής μου γενιάς, που έχουν επίγνωση του γεγονότος πως έχει παρέλθει η εποχή τους, και πως δεν έχουν πια τίποτε καινούριο να πουν και να δώσουν στον κόσμο. Όλα τα πράγματα σ' αυτήν τη ζωή έχουν ημερομηνία λήξης -τόσο απλό. Δεν ξέρω κατά πόσο, κάτω από τις παρούσες αντίξοες και δραματικές για το λαό μας συνθήκες, θα δημιουργηθεί και θα φουντώσει ένα λαϊκό κίνημα, όμως αν συμβεί κάτι τέτοιο, τότε σίγουρα αυτό το κίνημα, σε επίπεδο έκφρασής του μέσα από τις τέχνες και τα γράμματα, θα εκπροσωπηθεί από νέους ανθρώπους, αγνούς κι αμόλευτους, που θα είναι σάρκα εκ της σαρκός του. Έτσι γινόταν πάντα, έτσι θα γίνει και τώρα.
Διάβασα όμως ότι ο γνωστός αυτόκλητος προστάτης του λαού κύριος Λαζόπουλος δήλωσε κάπου -ή το είπε μέσα απ' την εκπομπή του- πως δεν εκτιμάει τον Νταλάρα. Τον κατανοώ, γιατί ο Λάκης ό,τι εκτίμηση έχει μέσα του την φυλάει για την αφεντομουτσουνάρα του! Λάκης κερνάει και Λάκης πίνει. Δεν εκτιμάει ο Λάκης τον Νταλάρα για την στάση του, ως ανθρώπου. Ενώ ο Λάκης, ε; «Τζάμι!» Άσπιλος κι αμόλυντος! Το φιλαράκι και κολλητάρι κατά φεγγάρια των κυριών Αγγελοπούλου και Λάτση ...;
Ο Λάκης ο λεβέντης μας, που, σε κάποια φάση της ζωής του, πιάστηκε και ταλαιπωρήθηκε από την Αστυνομία! Πού πιάστηκε, όμως; Στη διάρκεια κάποιας μαχητικής διαδήλωσης; Όχι, βέβαια! Πιάστηκε πάνω σ' ένα υπερπολυτελές κότερο που μετέφερε τεκνά και κοκαΐνη! Κατά λάθος, όπως είχε δηλώσει τότε!... Τι είχε συμβεί-κατά τον Λάκη πάντα; Εκεί που περίμενε στη στάση να περάσει το πλοίο της γραμμής, να ' σου αίφνης μπροστά του ο τύπος με την κοτεράρα! «Πού πας, ρε Λάκη, Λαλάκη;» «Εκεί πάω!» του απαντάει ο Λάκης. « Σώπα! Εκεί πάω κι εγώ!» του λέει ο κοτεριούχος. «Σάλτα πάνω, να σε πετάξω!» Τι μα λες, ρε Λάκη; Τι είναι τα πλοία της γραμμής; Αστικά λεωφορεία;
Και πού πήγαινε ο Λάκης; Μήπως στις παραλίες της Ελευσίνας να μπανιαριστεί ομού μετά των λοιπών πληβείων; Όχι, βέβαια! Για Μύκονο είχε βάλει πλώρη το καλό μας το αγόρι, εκεί δηλαδή που ως γνωστόν πάει για κολύμπι όλη η φτωχολογιά!
Ο Λάκης, ο γνωστός πολέμιος του συστήματος, εκτός φυσικά από τις φορές που το σύστημα -ειδικότερα το τηλεοπτικό κατεστημένο- του κάνει τα χατίρια και τον κανακεύει. Σήμερα στρέφεσαι λάβρος και κάποτε με τρόπο άκομψο εναντίον κυρίως των ανθρώπων του Mega -όχι πως δεν τους χρειάζεται ένα καλό ξεχέσιμο, αλλά άσε να το κάνει κανένας άλλος, πιο «καθαρός» από σένα, φίλε Λάκη, και με το συμπάθιο για την οικειότητα-, όμως τότε που δούλευες στο μαγαζάκι τους, ήσουν όλο ακκισμούς και αγκαλίτσες μαζί τους, και γλείψιμο μέχρι αφυδάτωσης, γιατί βλέπεις ήσουν δικό τους παιδί, κι έτρωγαν το μισό βραδινό Δελτίο Ειδήσεων με τζαμπέ διαφήμιση των θεατρικών παραστάσεων που θα ανέβαζες, και των ταινιών που θα γύριζες.
Κι ύστερα, Λάκη μου, δεν ήταν αυτό το ίδιο σύστημα που με τις ευλογίες του και με την «αρωγή» του, «καθάρισες» και απαλλάχτηκες των στρατιωτικών σου υποχρεώσεων, βάσει μιας ιατρικής γνωμάτευσης το «δια ταύτα» της οποίας μόνο εσύ κατάλαβες; Κι εκείνη η εικόνα σου έξω από το στρατόπεδο όπου ήταν να παρουσιαστείς- εικόνα ενός αξιοθρήνητου ανθρωπάκου που έτρεμε σύγκορμος, λες και θα τον πήγαιναν στην κρεμάλα- πού κολλάει με αυτή του Επαναστάτη Ποπολάρου που λανσάρεις σήμερα από το τσαντιράκι σου;
Στο προστατευμένο περιβάλλον του τηλεοπτικού πλατό με τους γορίλες και τους μπράβους του καναλιού να σε προσέχουν δίκην πολύτιμου περιουσιακού στοιχείου, είναι εύκολο να παριστάνεις τον λιονταρή και να πλασάρεις εκ του ασφαλούς το τηλεοπτικό προϊόν σου - ένα ασυνάρτητο κολάζ από «πικάντικα» ανέκδοτα και αστεία, τάχα μου κραξίματα των διαφόρων αστέρων της τηλεοπτικής υποκουλτούρας, λογύδρια με κοινωνικά μηνύματα της κακιάς συμφοράς, και ανοίκειες επιθέσεις εναντίον πολιτικών και όχι μόνον προσώπων προσεκτικά επιλεγμένων στη βάση των δικών σου εμμονοληψιών και της δικής σου εμπάθειας. Γι' αυτό μην επιχαίρεις που γιαούρτωσαν τον Νταλάρα. Εντάξει, έχεις το δικό σου κοινό που πίνει νεράκι στ' όνομά σου, όμως αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν και άνθρωποι που θα σε γιαούρτωναν ευχαρίστως. Η διαφορά σου ως προς αυτό με τον Νταλάρα είναι πως, επειδή είσαι πονηρούλης -ή να πω καλύτερα, κουτοπονηρούλης;- αν ήταν να κάνεις μια δημόσια εμφάνιση κάπου, και την ψυλλιαζόσουν τη δουλειά πως υπήρχε έστω και η παραμικρή πιθανότητα να σε γιαουρτώσουν ή να σε γιουχάρουν, όχι απλώς δεν θα εμφανιζόσουν, αλλά ούτε τη φωτογραφία σου δεν θα έστελνες. Φυλάς τα ρούχα σου, και καλά κάνεις, όμως αυτό σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνει πως χαίρεις γενικότερης αποδοχής κι εκτίμησης. Αλλά αυτό το τελευταίο ενδεχόμενο, δεν θέλεις καν να το σκέπτεσαι, γιατί είσαι αθεράπευτα εγωπαθής, κι ερωτευμένος με την πάρτη σου. Λες πολλά για πολλούς, όμως πολύ αμφιβάλλω αν θα είχες τα κότσια και το σθένος να αντιπαρατεθείς στα ίσια και πρόσωπο με πρόσωπο με κάποιον από τους ανθρώπους που κατακρίνεις. Είσαι ο άνθρωπος των μονολόγων, κι είναι αυτό ακριβώς το στοιχείο που υπονομεύει την όποια αξία της κριτικής σου, και της παρέμβασής σου στα κοινά, με τον τρόπο που την κάνεις. Τον Νταλάρα, λοιπόν, γιατί δεν τον εκτιμάς; Γιατί -όπως κι εσύ- έχει βρει τρόπο να θησαυρίζει από τη δουλειά του, πουλώντας ενίοτε φύκια για μεταξωτές κορδέλες; Una raca, una faca, είτε σου αρέσει, είτε όχι!